สถานการณ์ด้านคุณภาพสถิติในการผลิตสถิติทางการ
 
ด้วยบริบทของสภาวการณ์ทางเศรษฐกิจและสังคมในปัจจุบันเกิดการเปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็ว มีรูปแบบที่หลากหลายและซับซ้อนมากขึ้น ผู้บริหารต่างต้องการข้อมูลสถิติที่มีความถูกต้องแม่นยำที่อยู่บนพื้นฐานของความเป็นจริง เพื่อให้แน่ใจได้ว่าการกำหนดนโยบายและการตัดสินใจเป็นไปอย่างถูกต้องและโปร่งใส “คุณภาพของข้อมูลสถิติ” จึงเป็นสิ่งที่ผู้ใช้ต่างเรียกร้องและต้องการให้ผู้ผลิตสถิติทางการหันมาให้ความสำคัญ

 

สำนักงานสถิติแห่งชาติ ในฐานะที่เป็นองค์กรในการผลิตข้อมูลพื้นฐานที่จำเป็นของประเทศ (Fundamental Statistics) และเป็นหน่วยงานกลางที่มีภารกิจในการบริหารจัดการระบบสถิติของประเทศให้เป็นเอกภาพ โดยมีกลไกการดำเนินงานคือ  การจัดทำแผนแม่บทระบบสถิติประเทศไทย พ.ศ. 2554-2558   เพื่อกำหนดกรอบความรับผิดชอบของหน่วยสถิติในการจัดทำสถิติให้สามารถใช้ข้อมูลร่วมกันได้ และเพื่อกำหนดมาตรฐานในการนำไปใช้เป็นแนวทางของการผลิตสถิติของหน่วยสถิติให้มีความถูกต้องตามหลักวิชาการ และสอดคล้องกับหลักมาตรฐานสากล โดยเฉพาะสถิติที่มีความสำคัญต่อการนำเสนอสถานการณ์ของประเทศ หรือเรียกว่า “สถิติทางการ” (Official Statistics) ซึ่งสถิติดังกล่าวต้องเป็นสถิติที่มีระบบการผลิตถูกต้องตามหลักการที่วางไว้อย่างเป็นระบบ และมีมาตรฐานคุณภาพที่กำหนด รวมถึงเป็นสถิติที่มีการผลิตอย่างต่อเนื่อง เพื่อให้สามารถนำมาใช้เป็นข้อมูลอ้างอิง (Reference) ที่มีความน่าเชื่อถือสูงสำหรับประเทศไทย 

 

คุณภาพของสถิติทางการจึงเป็นเรื่องสำคัญที่จะต้องดูแลและดำเนินการควบคุมตลอดทั้งกระบวนการ ถึงแม้หน่วยสถิติจะมีการควบคุมคุณภาพสถิติไว้ในแต่ละกระบวนการแล้ว แต่การมีรูปแบบการพัฒนาคุณภาพสถิติทางการที่เป็นมาตรฐานและเป็นที่ยอมรับของผู้ปฏิบัติงานร่วมกัน จะมีส่วนช่วยดังนี้
1. ลดความเสี่ยงอันเกิดจากคุณภาพข้อมูล อันจะส่งผลให้สาธารณชนเกิดความเข้าใจผิด และกระทบกับความน่าเชื่อถือของหน่วยสถิติ
2. เพิ่มความเชื่อมั่นแก่ผู้ใช้ข้อมูล 
3. เพิ่มประสิทธิภาพการทำงานให้กับระบบข้อมูลของหน่วยสถิติ
4. เพิ่มประสิทธิภาพและประสิทธิผลให้กับการบริหารจัดการระบบสถิติของประเทศ

 

อย่างไรก็ตาม ในปัจจุบันยังขาดการจัดการคุณภาพสถิติทางการและเครื่องมือในการจัดการคุณภาพของสถิติที่ผลิตขึ้นจากหน่วยงานต่างๆ  ส่งผลให้การแลกเปลี่ยนและเชื่อมโยงข้อมูลจากหน่วยงานและโครงการต่างๆ เกิดปัญหาด้านความเป็นเอกภาพและผู้ต้องการใช้สถิติไม่มีความมั่นใจเพียงพอต่อการนำสถิติดังกล่าวไปใช้ให้เกิดประโยชน์ ซึ่งเป็นปัญหาอย่างมากสำหรับการบริหารจัดการระบบสถิติ และการตัดสินใจสำคัญระดับประเทศ จึงจำเป็นต้องพัฒนาการจัดการคุณภาพสถิติทางการ รวมถึงสร้างองค์ความรู้ให้ผู้บริหารและเจ้าหน้าที่ทางด้านสถิติของหน่วยผลิตสถิติทางการมีความรู้ความเข้าใจและเห็นความสำคัญของการจัดการคุณภาพสถิติของประเทศ พร้อมทั้งร่วมมือในการขับเคลื่อนเพื่อให้สถิติทางการของประเทศมีคุณภาพตามมาตรฐานสากล และสร้างความเชื่อมั่นต่อผู้ใช้ว่า “สถิติทางการเป็นฐานข้อมูลสถิติหลักของประเทศที่ต้องนำมาใช้เพื่อตัดสินใจ และเป็นข้อมูลสำคัญที่ประกอบการวางแผนเพื่อพัฒนาประเทศที่มีคุณภาพและเชื่อถือได้”